Giữa lòng thủ đô ngàn năm văn hiến, những bảo vật quốc gia không chỉ là những hiện vật nằm yên lặng trong các tủ kính mà còn là những mảnh ghép đầy màu sắc, kể lại câu chuyện lịch sử hào hùng và tinh hoa văn hóa của dân tộc. Mới đây, đợt công nhận thứ 13 năm 2024 đã bổ sung 33 bảo vật quốc gia, trong đó, Hà Nội tự hào sở hữu nhiều “báu vật” đặc biệt, điển hình là ba bộ sưu tập từ Hoàng thành Thăng Long.

Đầu Phượng Thời Lý: Hơi Thở Của Một Thời Đại

Nếu muốn biết người xưa tài hoa đến đâu, hãy nhìn vào những chiếc đầu phượng thời Lý (thế kỷ 11-12). Bộ sưu tập gồm 5 đầu phượng đất nung với hoa văn được khắc hoàn toàn thủ công, tinh tế và sống động. Từng đường nét dường như đưa ta về một thời kỳ rực rỡ của kiến trúc cung đình và nghệ thuật điêu khắc.

Đất sét làm đầu phượng được xử lý kỹ càng, hình khối đa dạng từ lớn đến nhỏ. Điều thú vị là chúng được tìm thấy ở những địa tầng không bị xáo trộn, giữ nguyên vẹn đến kinh ngạc. Đây không chỉ là di sản vật chất mà còn là “giáo trình sống” cho các nhà nghiên cứu về mỹ thuật và kiến trúc thời Lý.

Bình Ngự Dụng Thời Lê Sơ: Chứng Nhân Cho Những Bữa Tiệc Hoàng Gia

Đến thời Lê sơ (thế kỷ 15), văn hóa cung đình đã nâng tầm nghệ thuật chế tác lên một đỉnh cao mới, và chiếc bình ngự dụng là minh chứng hùng hồn. Với cấu trúc cầu kỳ, từ đáy, thân, vai đến miệng, vòi, quai, chiếc bình vừa mang vẻ đẹp thẩm mỹ vừa gợi lên sự xa hoa của các yến tiệc cung đình.

Dù nắp bình đã thất lạc, nhưng vẻ đẹp tinh xảo của hoa văn và tạo hình rồng vẫn khiến ta cảm nhận được hơi thở của một nền văn hóa đỉnh cao. Có lẽ, mỗi lần chiếc bình này xuất hiện là một dịp hoàng gia tưng bừng với rượu ngon và những bản nhạc cung đình vang vọng khắp chốn.

Gốm Trường Lạc: Bàn Tiệc Của Quá Khứ

Bộ sưu tập gốm Trường Lạc gồm 36 chiếc bát, chén, đĩa tinh xảo. Những hiện vật này không chỉ là vật dụng thường ngày mà còn lưu giữ dấu ấn về đời sống hoàng gia thời Lê sơ. Các họa tiết trang trí trên gốm cho thấy sự khéo léo trong chế tác và sự phát triển của kỹ thuật gốm sứ tại Việt Nam. Đây là những chứng tích quan trọng, giúp làm sáng tỏ công năng và sự thay đổi của các cung điện trong Hoàng thành Thăng Long.

Đôi Rồng Đá Thành Bậc Đình Trích Sài: Thần Thoại Giữa Lòng Tây Hồ

Nếu cần tìm biểu tượng gắn liền với tâm linh và quyền lực người Việt, thì hình ảnh rồng chính là câu trả lời. Đôi rồng đá tại đình Trích Sài, Tây Hồ, là minh chứng điêu khắc tinh xảo thời Lê sơ. Không chỉ là tác phẩm nghệ thuật, đôi rồng còn mang theo những câu chuyện huyền thoại và giá trị văn hóa sâu sắc.

Theo truyền thuyết, đôi rồng từng được dân làng rước về từ thành Thăng Long để bảo vệ khỏi chiến hỏa. Trải qua bao thăng trầm, đôi rồng vẫn uy nghiêm nơi sân đình, như người gác cổng lịch sử, sẵn sàng kể lại mọi ký ức cho những ai muốn lắng nghe.

Bảo Vật Và Sứ Mệnh Bảo Tồn Di Sản

Bảo tồn các bảo vật quốc gia không chỉ là giữ gìn hiện vật, mà còn là bảo vệ tinh thần dân tộc. Hoàng thành Thăng Long đang áp dụng các công nghệ tiên tiến như QR code và số hóa dữ liệu, giúp hiện vật đến gần hơn với công chúng. Các tour đêm tại Hoàng thành hiện rất được yêu thích, đưa người xem ngược dòng thời gian để sống cùng lịch sử.

Hơn cả giá trị vật chất, những bảo vật này nhắc nhở chúng ta rằng: “Quá khứ là nền móng cho hiện tại và tương lai.” Giữ gìn di sản là giữ gìn bản sắc dân tộc, là trao cho thế hệ sau một phần tâm hồn và ký ức của đất nước.

Hãy đến với Hoàng thành Thăng Long, nơi các bảo vật không chỉ là hiện vật mà còn là những người kể chuyện không lời, để nghe lịch sử cất tiếng nói.

Câu chuyện của những chiếc xe gắn liền với Chủ tịch Hồ Chí Minh

Bên cạnh các bảo vật quốc gia, một điểm nhấn không thể bỏ qua khi nhắc đến di sản văn hóa là bộ ba chiếc xe huyền thoại gắn liền với cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Hiện tại, cả ba chiếc xe này – Pobeda, Peugeot 404, và ZIS 115 – đang được trưng bày tại Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh trong Phủ Chủ tịch. Không chỉ là phương tiện di chuyển, mỗi chiếc xe là một phần ký ức sống động, kể lại những câu chuyện lịch sử đầy xúc cảm.

ZIS 115 – Biểu tượng của tình hữu nghị

Chiếc ZIS 115 là một tặng phẩm đặc biệt từ chính phủ Liên Xô gửi đến Việt Nam vào năm 1954. Với thiết kế chống đạn, chiếc xe này từng được mệnh danh là “pháo đài di động”. Tên gọi ZIS lấy từ tên của Stalin, thể hiện tình cảm hữu nghị giữa hai đất nước trong thời kỳ đầy khó khăn của cách mạng Việt Nam. Chiếc xe không chỉ là phương tiện mà còn là biểu tượng cho sự hỗ trợ quốc tế dành cho Việt Nam trong công cuộc đấu tranh giành độc lập.

Pobeda – Người bạn đồng hành trên những con đường gian nan

Pobeda, trong tiếng Nga có nghĩa là “chiến thắng”, là chiếc xe được Chủ tịch Hồ Chí Minh sử dụng trong nhiều chuyến đi thị sát tại các địa phương. Với kiểu dáng thanh lịch nhưng mạnh mẽ, Pobeda không chỉ phục vụ mục đích di chuyển mà còn là chứng nhân cho tinh thần làm việc không ngừng nghỉ của Bác. Chiếc xe này từng len lỏi qua những con đường nhỏ, mang ý nghĩa sâu sắc về sự gần gũi của Hồ Chủ tịch với nhân dân.

Peugeot 404 – Tinh thần giản dị trong sự sang trọng

Khác với ZIS 115 hay Pobeda, chiếc Peugeot 404 mang một vẻ thanh thoát, nhẹ nhàng hơn, đúng với tinh thần giản dị mà thanh tao của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Chiếc xe này là phương tiện Bác sử dụng trong giai đoạn cuối đời. Dù là một sản phẩm của Pháp – quốc gia từng là thuộc địa của Việt Nam – Peugeot 404 thể hiện tinh thần hòa giải và tầm nhìn vượt thời gian của Bác, hướng tới sự đoàn kết và hòa bình.

Những câu chuyện ẩn sau những bánh xe

Mỗi chiếc xe không chỉ là vật dụng mà còn chứa đựng những câu chuyện gắn liền với hành trình lịch sử của dân tộc. Từ những chuyến đi làm việc âm thầm trong đêm, đến những lần đối thoại với người dân trên các miền quê xa xôi, những chiếc xe này đã trở thành một phần của hành trình vì sự nghiệp giải phóng và xây dựng đất nước của Bác.

Các nhà bảo tồn đã nỗ lực duy trì tình trạng nguyên bản của những chiếc xe, từ nội thất, ngoại thất cho đến động cơ, để chúng luôn là những “nhân chứng lịch sử” đáng trân trọng.

Thông điệp di sản

Nhìn vào những bảo vật này, chúng ta thấy được không chỉ một phần quá khứ mà còn cả ý nghĩa to lớn trong việc bảo tồn và phát huy di sản văn hóa. Việc trưng bày những chiếc xe gắn liền với Chủ tịch Hồ Chí Minh không chỉ giúp các thế hệ sau hiểu thêm về cuộc đời Bác mà còn là lời nhắc nhở về giá trị của sự giản dị, khiêm tốn và tinh thần cống hiến.

Hãy đến và cảm nhận những câu chuyện đặc biệt này tại Khu Di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh – nơi lưu giữ trọn vẹn dấu ấn lịch sử và tinh thần dân tộc.

Nghe bản Audio Podcast ở đây