Giữ chất riêng hay thay đổi? Nghệ sỹ và bài toán thị hiếu

Một ngày đẹp trời, bạn mở danh sách nhạc quen thuộc và… sốc! Tùng Dương, người mà bạn luôn biết đến với những thử nghiệm âm nhạc táo bạo, nay lại hát pop, rap và dance trên nền nhạc điện tử trẻ trung. Bạn hoang mang: “Đây có còn là Tùng Dương không?” Nhưng cũng có khi, chính bạn lại tự hỏi: “Nghệ sĩ này sao cứ mãi một màu thế nhỉ?”

Câu chuyện muôn thuở của âm nhạc: Nghệ sĩ nên giữ chất riêng hay thay đổi để theo kịp thị hiếu?

KHI ÂM NHẠC KHÔNG ĐỨNG YÊN, NGHỆ SĨ CÓ THỂ?

Nếu có một điều chắc chắn trong ngành công nghiệp âm nhạc, thì đó là thị hiếu khán giả luôn thay đổi.
Một bài hát có thể thành hit chỉ sau một đêm nhờ TikTok, nhưng cũng có thể bị quên lãng nhanh chóng. Một ca sĩ có thể trung thành với một dòng nhạc trong suốt sự nghiệp, nhưng liệu có ai sẵn sàng nghe họ hát một kiểu mãi mãi? Khi nhạc pop đang lên ngôi, khi rap và hip-hop đang chiếm sóng, khi khán giả trẻ chỉ mất 15 giây để lướt qua một bài hát trên TikTok – nghệ sĩ có thể nào cứ mãi sống trong vùng an toàn của mình?

Vậy nên, khi Tùng Dương – “divo” của dòng nhạc thể nghiệm quyết định bắt tay cùng những producer trẻ tuổi thuộc thế hệ Gen Z, mang đến làn gió mới cho âm nhạc của anh. Những gương mặt nổi bật trong dự án này bao gồm nhạc sĩ Nguyễn Hữu Vượng, Lưu Quang Minh, Tăng Duy Tân, Antoine Lai và các nghệ sĩ khách mời như MONO và Double2T. Đây có phải là một cuộc cách mạng âm nhạc cá nhân, giúp Tùng Dương mở rộng khán giả? Hay đây là một sự thỏa hiệp với thị hiếu, đánh mất đi chất riêng của một nghệ sĩ vốn nổi tiếng vì sự “khó nghe”?

TÙNG DƯƠNG – KHI “DIVO” CŨNG PHẢI HÁT NHẠC THỊ TRƯỜNG?

Hơn hai thập kỷ qua, nếu có một điều mà công chúng nghĩ về Tùng Dương, thì đó chính là sự độc lập tuyệt đối trong âm nhạc. Từ Chạy Trốn, Li Ti, Những Ô Màu Khối Lập Phương, Tùng Dương luôn được biết đến như một người không quan tâm đến thị hiếu, thậm chí thẳng thắn tuyên bố rằng “Tôi không hát nhạc thị trường”. Thế nhưng, với dự án Đa Vũ Trụ, người ta lại thấy Tùng Dương thử nghiệm với pop điện tử, synthwave, thậm chí rap – những thể loại nhạc vốn được xem là dễ nghe, dễ tiếp cận hơn rất nhiều so với chất thể nghiệm đầy ma mị của anh.

Điều gì đã thay đổi?

Sự tham gia của những nhà sản xuất trẻ

Nếu như trước đây, Tùng Dương luôn làm việc với những nhạc sĩ có phong cách “hàn lâm” như Ngọc Đại, Đỗ Bảo, Trần Tiến, thì nay, Đa Vũ Trụ là cuộc chơi của một ê-kíp trẻ, hiện đại, những người hiểu rõ thị trường âm nhạc và biết cách làm ra một sản phẩm hợp xu hướng. Trước đây, những bài hát của Tùng Dương luôn đòi hỏi một “trình độ thẩm thấu” nhất định. Nhưng với Đa Vũ Trụ, người ta nhận thấy sự khác biệt rõ rệt: nhịp điệu bắt tai hơn, giai điệu gần với thị hiếu hơn, ít đi những lối hát ma mị, luyến láy quá đà. Vậy đây là sự đổi mới cần thiết hay một bước lùi?

Có fan thì hào hứng: “Cuối cùng Tùng Dương cũng làm nhạc dễ nghe hơn!”
Nhưng cũng có người băn khoăn: “Tùng Dương đã thay đổi để phù hợp với số đông. Liệu đây còn là Tùng Dương của ngày trước?”

MỸ LINH – THANH LAM, HÀ TRẦN – NHỮNG DIVA ĐÃ THAY ĐỔI NHƯ THẾ NÀO?

Mỗi thế hệ nghệ sĩ đều đứng trước một ngã rẽ: tiếp tục con đường cũ, trung thành với phong cách đã tạo nên tên tuổi, hay thử nghiệm để làm mới mình, chinh phục những khán giả mới? Nếu nhìn vào bộ ba diva Thanh Lam, Mỹ Linh và Hà Trần, có thể thấy rằng họ đều đã thay đổi, nhưng theo những cách rất khác nhau. Và chính sự thay đổi đó đã giúp họ duy trì được vị trí vững chắc trong lòng công chúng, thay vì trở thành những cái tên chỉ còn giá trị hoài niệm.

Thanh Lam – Khi ngọn lửa mạnh mẽ cũng cần lúc dịu xuống

Ở thập niên 90, Thanh Lam là giọng hát định nghĩa một thời kỳ của nhạc nhẹ Việt Nam. Cô xuất hiện với một hình ảnh dữ dội, đầy bản năng nhưng cũng không kém phần tính toán, cùng những bản nhạc pop-rock có sức nặng. Những ca khúc như Em Và Tôi, Hoa Tím Ngoài Sân, Chia Tay Hoàng Hôn.. không chỉ đưa cô lên đỉnh cao mà còn giúp hình thành một chuẩn mực mới cho giọng hát nữ trong nhạc Việt. Với sự đồng hành của Quốc Trung, Thanh Lam đã xây dựng nên một giai đoạn hoàng kim, nơi cô không đơn thuần là một ca sĩ hát hay, mà là người tiên phong đưa những màu sắc âm nhạc hiện đại vào thị trường. Thế nhưng, không ai có thể hát mãi một màu sắc. Khi thị hiếu khán giả thay đổi, khi những giọng hát nhẹ nhàng hơn, tinh tế hơn bắt đầu lên ngôi, Thanh Lam hiểu rằng nếu muốn tiếp tục cuộc chơi, cô cũng phải điều chỉnh mình. Vậy là, thay vì những bản phối dày đặc, những cách xử lý giọng hát giàu kịch tính, Thanh Lam bắt đầu bước vào một giai đoạn mới: tinh giản hơn, sâu lắng hơn, tiết chế hơn. Các dự án âm nhạc được mềm hoá hơn và Thanh Lam không ngại dấn thân, tham gia vào nhiều chương trình âm nhạc, tiếp cận khán giả gần gũi hơn và một tư duy nghệ thuật đa dạng hơn.

Mỹ Linh – Khi “Tóc Ngắn” không chỉ là một kiểu đầu mà còn là một tuyên ngôn

Nếu Thanh Lam là biểu tượng của sự mạnh mẽ, dữ dội, thì Mỹ Linh lại là hình mẫu của sự biến hóa tinh tế. Những năm đầu sự nghiệp, Mỹ Linh được biết đến với những ca khúc ballad nhẹ nhàng, tình cảm như Chị Tôi, Trên Đỉnh Phù Vân, Hương Ngọc Lan. Cô là giọng hát tiêu biểu của nhạc nhẹ thập niên 90, với phong cách thanh lịch, chuẩn mực, giàu cảm xúc nhưng vẫn giữ một sự an toàn nhất định. Và rồi, Tóc Ngắn xuất hiện, và Mỹ Linh không còn là Mỹ Linh của những ngày đầu nữa. Hợp tác với ban nhạc Anh Em, đặc biệt là nhạc sĩ Anh Quân, Mỹ Linh đã có một bước chuyển mình táo bạo, đưa R&B vào thị trường nhạc Việt. Khi album Tóc Ngắn ra mắt, không ít khán giả của cô đã bối rối. Một Mỹ Linh nhẹ nhàng, dịu dàng ngày nào nay bỗng trở nên sắc sảo, cá tính hơn, với những lối luyến láy đặc trưng của R&B, những cách xử lý giàu tính tiết tấu hơn. Nhưng điều thú vị là, sự thay đổi này không làm mất đi bản sắc của cô. Mỹ Linh không chạy theo xu hướng một cách vội vàng. Cô không biến mình thành một nghệ sĩ R&B đơn thuần, mà thay vào đó, cô sử dụng R&B như một công cụ để làm mới chính mình. Và sau tất cả, dù hát pop, jazz hay R&B, chất Mỹ Linh vẫn không lẫn vào đâu được.

Hà Trần – Khi không có gì là bất biến

Nếu Thanh Lam chọn cách tiết chế dần theo thời gian, Mỹ Linh chọn một hướng đi mang tính chiến lược, thì Hà Trần lại là người thay đổi không ngừng. Cô chưa bao giờ bị đóng khung trong một thể loại âm nhạc nhất định, và có lẽ cũng chưa từng muốn điều đó. Những năm đầu sự nghiệp, Hà Trần được nhớ đến với những bản pop mượt mà như Sắc Màu, Em về tinh khôi… Nhưng rồi, khi hợp tác với Ngọc Đại cô đã tạo nên một trong những album gây tranh cãi nhất lịch sử nhạc Việt: Nhật Thực. Đây không chỉ là một album, mà là một cuộc cách mạng về tư duy âm nhạc. Nó lập tức chia rẽ công chúng: một số người xem đây là kiệt tác, một số khác lại cho rằng nó quá “khó nghe”, quá xa lạ với thị hiếu phổ thông. Nhưng dù yêu hay ghét, không ai có thể phủ nhận rằng Nhật Thực đã đưa Hà Trần lên một tầm cao mới, khiến cô trở thành một trong những nghệ sĩ tiên phong của làng nhạc Việt. Và cô chưa bao giờ dừng lại. Những năm sau này, Hà Trần tiếp tục thử nghiệm với jazz, world music, electronic. Album Bản Nguyên là một ví dụ, khi cô hợp tác với Dominik Nghĩa Đỗ, Hoàng Quân, tạo nên một sản phẩm có chiều sâu, kết hợp nhuần nhuyễn giữa âm nhạc truyền thống và những yếu tố đương đại. Nhưng dù thay đổi đến đâu, dù hát pop, alternative hay experimental, cái chất Hà Trần vẫn luôn hiện diện. Sự biến hóa không làm cô mất đi bản sắc, mà ngược lại, nó khiến cô trở nên khó đoán, khó nắm bắt, và vì thế, luôn giữ được sức hấp dẫn riêng. 2024 Hà Trần cũng rất chăm chỉ với 2 dự án âm nhạc là Những con sông ngón tay và Để em mơ – đều làm cùng Trần Đức Minh và Trần Thanh Phương – nhóm 3 anh em chơi thân với nhau từ thời thơ ấu mà Hà hay gọi vui là Naked Gang. Rõ ràng, những con đường khác nhau sẽ dẫn đến những thú vị khác nhau và cái vui của người nghệ sỹ là trải nghiệm nó và có những suy ngẫm cho hành trìnhg nghệ thuật của mình.

Vậy Tùng Dương sẽ đi theo con đường nào?

Nhìn vào hành trình của Thanh Lam, Mỹ Linh, Hà Trần, có thể thấy rằng đổi mới không có nghĩa là đánh mất chính mình. Họ thay đổi, nhưng mỗi người có một cách riêng: Thanh Lam chọn sự tinh giản, Mỹ Linh chọn một hướng đi chiến lược, còn Hà Trần là một cuộc chơi không ngừng của sự biến hóa. Câu hỏi đặt ra là, liệu Tùng Dương có thể làm được như vậy với Đa Vũ Trụ? Nếu đây là một bước tiến, một cách để mở rộng phạm vi sáng tạo nhưng vẫn giữ được cái tôi nghệ sĩ, thì đó là một điều đáng khen ngợi. Nhưng nếu nó khiến anh trở thành một nghệ sĩ pop đại chúng như bao người khác, thì có lẽ, đó lại là một câu chuyện đáng lo ngại.

Bạn có sẵn sàng đón nhận một Tùng Dương mới mẻ hơn, dễ nghe hơn? Hay bạn vẫn muốn một Tùng Dương ma mị, gai góc, không ngại thử thách người nghe?

VẬY NGHỆ SĨ CÓ ĐƯỢC “LÀM MỚI” KHÔNG? HAY ĐỔI MỚI NGHĨA LÀ “THOẢ HIỆP”?

Đổi mới trong âm nhạc có đồng nghĩa với thỏa hiệp? Câu chuyện của Tùng Dương, Thanh Lam, Hà Trần đã phần nào phản ánh thực tế đầy mâu thuẫn trong thị hiếu khán giả: họ mong muốn nghệ sĩ giữ chất riêng, nhưng cũng không muốn nghe mãi một phong cách lặp đi lặp lại. Còn với nghệ sĩ, việc thay đổi là điều tất yếu để không bị bỏ lại phía sau, nhưng ranh giới giữa đổi mới để phát triển và đánh mất bản sắc là điều không dễ dàng xác định. Một nghệ sĩ có thể đổi mới mà vẫn giữ được chất riêng hay không phụ thuộc vào cách họ tiếp cận sự thay đổi. Celine Dion là một ví dụ khi cô thử nghiệm với That’s The Way It Is, một bản pop mang màu sắc hiện đại, trẻ trung hơn so với những bản ballad đậm chất diva trước đó. Tuy nhiên, giọng hát nội lực và cách xử lý tinh tế của cô vẫn không thay đổi, khiến ca khúc dù mang hơi thở mới nhưng vẫn đậm chất Celine Dion. Đó là một sự đổi mới thông minh, giúp cô mở rộng đối tượng khán giả nhưng không làm mất đi những gì tạo nên thương hiệu của mình.

Câu hỏi đặt ra là liệu Tùng Dương có thể làm điều tương tự với Đa Vũ Trụ? Nếu album này giúp anh mở rộng không gian sáng tạo, làm mới phong cách nhưng vẫn giữ được cái tôi âm nhạc của mình, thì đó chắc chắn là một bước tiến đáng khen ngợi. Nhưng nếu nó trở thành một sự thay đổi để chạy theo xu hướng, để trở nên dễ nghe hơn theo cách đại trà, thì có lẽ, đó lại là một câu chuyện khác.

Vậy bạn nghĩ sao? Bạn có sẵn sàng đón nhận một Tùng Dương trẻ trung hơn, dễ nghe hơn, hay bạn vẫn muốn một Tùng Dương đầy thử nghiệm, khó nghe nhưng độc đáo?

💬 Hãy để lại bình luận! Tranh luận luôn thú vị mà!