Nghe Thái Mạnh Thắng dẫn trực tiếp, tôi nhớ lại cái cảm giác của người đứng ở mũi thuyền: không biết sóng đến từ đâu, nhưng phải sẵn sàng cho từng con sóng.

Ngày 11 tháng 4 năm 2026, Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII chính thức khai mạc tại Quảng Ninh và lần đầu tiên trong lịch sử, đêm khai mạc diễn ra trên sân khấu ngoài trời gần 4.000 m² ngay bên Vịnh Hạ Long, sức chứa 50.000 người. Chủ đề năm nay: Phát thanh vì Việt Nam hùng cường, thịnh vượng. Và những rung động của tôi với Phát thanh – thứ cũng đã có duyên với mình tình cờ ngót nghét 20 năm trước – vẫn còn nguyên khi nghe trọn 1 show trực tiếp dự thi của liên hoan. Một show dài 30 phút vào 8h15 sáng, với một người bạn tôi trong phòng thu, một chiếc micro, và 3.260 kilômét bờ biển.

Một con số đẹp đến mức người ta cứ ngỡ ai đó bịa ra

Việt Nam có đường bờ biển dài 3.260km — con số ấy vừa đủ để trở thành cái tên của một chương trình phát thanh. Và đó chính xác là điều mà Ban VOV Giao thông Quốc gia đã làm khi đặt tên Hừng Đông 3260 cho tác phẩm dự thi hạng mục Phát thanh trực tiếp năm nay.

VOV Giao thông Duyên hải – kênh phát thanh chuyên biệt thứ tư của nhà đài – chính thức phát sóng thử nghiệm từ tháng 6/2025, rồi ra mắt chính thức vào ngày 13/8/2025 nhân kỷ niệm 80 năm Đài Tiếng nói Việt Nam. Nếu VOV Giao thông Quốc gia trên FM91 là người anh cả quen thuộc của dân Hà Nội mỗi sáng tắc đường, thì VOV Giao thông Duyên hải là người em út sinh ra để đi biển. Nhiệm vụ của kênh: phủ sóng thông tin liên tục dọc tuyến 3.260km, phục vụ ngư dân, người lái xe ven biển, cư dân 28 tỉnh thành duyên hải – những người mà trước đây gần như không có một kênh thông tin chuyên biệt nào.

Tại sao 3260 quan trọng?

Một phần tư dân số Việt Nam sống ở khu vực duyên hải. Hàng triệu ngư dân mỗi ngày ra khơi. Với họ, phát thanh không phải là phương tiện giải trí, đó là sợi dây sinh tử, là bản tin thời tiết, là cảnh báo thiên tai, là giọng nói quen thuộc giữa mênh mông biển cả. Ứng dụng Radio 3260 đang được phát triển để đưa sóng phát thanh lên nền tảng số, chạm tới những ngư dân cầm điện thoại thay vì máy radio.

Con số 3260 trong cái tên chương trình vì vậy không chỉ là địa lý — đó là lời cam kết về phạm vi phủ sóng, là bản đồ bằng âm thanh, là cách một kênh phát thanh mới định vị bản thân một cách thông minh và đáng nhớ hơn bất kỳ slogan marketing nào.

“Con số 3260 trong tên chương trình chính là biểu tượng cho 3.260km đường bờ biển của Tổ quốc, cũng là không gian mà chúng tôi muốn kết nối qua sóng phát thanh.” — Nhà báo Thái Mạnh Thắng

Thái Thắng — người bạn tôi đang thi hôm nay

Thái Mạnh Thắng (tên mọi người hay gọi là Thái Thắng hay Mạnh Thắng) là Phó Trưởng phòng Giao thông Duyên hải, Ban VOV Giao thông Quốc gia. Nhưng trước khi anh trở thành “Phó phòng” bất kỳ thứ gì, anh đã là một giọng nói. Một giọng nói mà hàng triệu thính giả VOV Giao thông thuộc lòng từ lâu, dù đa phần chưa biết mặt. Giọng trầm ấm, lối dẫn linh hoạt, cái duyên hóm hỉnh tự nhiên không cần cố gắng — đó là Mạnh Thắng trong mắt tôi, người đã trở thành bạn từ rất lâu trước khi anh bén duyên cùng phát thanh.

Hành trình nghề của Mạnh Thắng có phần thú vị ở chỗ: anh bắt đầu bằng MC thiếu nhi trên truyền hình — từ “Góc sáng tạo”, “Bé làm hoạ sĩ” cho đến những chương trình trực tiếp không prompter trên VTC14 lúc 6 giờ sáng. Từ truyền hình sang phát thanh, Thắng không hề mất đi cái chất “nhìn thấy khán giả” dù phát thanh vốn là mù. Anh mang vào sóng radio thứ mà ít người làm được: cảm giác một người bạn đang nói chuyện với bạn, chứ không phải một giọng đọc đang đưa thông tin đến tai bạn.

Hôm nay, bạn cầm mic trực tiếp trong ngày hội lớn nhất của ngành phát thanh. Và tôi — dù không ngồi ở trường quay S7 của Báo và Đài PTTH Quảng Ninh — vẫn cảm thấy cái hồi hộp thân thuộc ấy. Cái hồi hộp của người biết rằng người bạn mình đang đứng trên sân khấu không có phần làm lại.

Phát thanh trực tiếp — nghề xé túi mù mỗi ngày

Năm nay, 26 đơn vị tranh tài hạng mục Phát thanh trực tiếp tại Liên hoan — mỗi chương trình kéo dài 30 đến 45 phút. Không phúc khảo, không dựng lại, không “hỏng thì quay lại”. Đèn On Air bật lên là sự thật bắt đầu. Đó là lý do người ta nói phát thanh trực tiếp thử thách bản lĩnh nhất trong tất cả các thể loại báo chí.

Hừng Đông 3260 trong 30 phút trực tiếp kết nối studio Hà Nội với điểm cầu tại Quảng Ninh, phòng thời tiết, lực lượng Cảnh sát giao thông trên tuyến, và Trung tâm thông tin duyên hải Hải Phòng. Ê-kíp còn đưa yếu tố “thị giác” vào phát thanh qua hình ảnh camera giao thông

Khách mời của Hừng Đông 3260 có hai kiểu, và đây là lúc nghề dẫn giao lưu trực tiếp trở nên thật sự kỳ tài. Khách mời thứ nhất là người dân: bà con ngư dân, người chạy xe đường duyên hải. Họ thật thà, họ nhiệt tình, nhưng đôi khi họ nói lan man, hoặc ngược lại im lặng như đang ở chỗ hỏi cung. Người dẫn phải giải thích, phải mở, phải dẫn dắt và phải biết cắt sóng duyên dáng khi cần, không để thính giả nhận ra mình vừa cắt. Khách mời thứ hai là cán bộ, chiến sĩ, thường rất nghiêm túc, rất đầy đủ, đôi khi cũng rất… dài. Người dẫn lúc ấy phải trở thành người biên tập ngay trên sóng: lắng nghe, chọn lọc, và nhẹ nhàng “đón” khách về đúng chiều câu hỏi trước khi thính giả kịp chuyển kênh.

Cái duyên của Thắng với giao lưu trực tiếp. Trong nhiều năm gắn bó với VOV Giao thông, Thái Mạnh Thắng nổi tiếng với khả năng giao lưu cùng “các bác tài” – những tài xế gọi điện vào đường dây nóng với đủ kiểu tính cách: vui vẻ, bực bội, ngại ngùng hay thao thao bất tuyệt. Cái duyên ấy không phải kỹ thuật học được trong trường, nó đến từ việc anh thật sự tò mò về người đối diện. Anh lắng nghe như một người bạn, không phải như một phóng viên cần câu trả lời. Và chính cái nghe ấy tạo ra sự tin tưởng để khách mời mở lòng.

Dẫn giao lưu trực tiếp, nói thật, giống như xé túi mù mỗi ngày. Bạn chuẩn bị kịch bản — nhưng không ai biết trong túi đó có gì. Khách mời ngập ngừng? Sự cố đường truyền? Câu trả lời đi ngược hoàn toàn chiều câu hỏi? Người dẫn phải xử lý trong tích tắc, bằng giọng nói, bằng phản xạ, bằng cái bình tĩnh ẩn sau nụ cười. Đó là thứ không AI nào, không phần mềm nào thay thế được trong phát thanh.

Một điểm đáng chú ý trong Hừng Đông 3260 là phần bulletin tin vắn — được package khá tốt với giọng đọc chọn lọc kỹ, không chỉ đưa thông tin theo kiểu “đọc bản tin” khô khan mà mang góc nhìn của người kể chuyện nhiều hơn. Người đọc tin không chỉ truyền tải sự kiện — họ đặt sự kiện vào bối cảnh duyên hải, gắn nó với nhịp sống của người nghe. Đây là sự khác biệt tinh tế nhưng quan trọng: cùng một tin về IUU, một giọng đọc tin thông thường và một giọng kể chuyện sẽ tạo ra hai cảm giác hoàn toàn khác nhau cho người lái xe đang chạy trên quốc lộ 1A ven biển.

Phát thanh không chết đâu, nó đang học bơi thôi

Điểm mới nổi bật nhất của Liên hoan năm nay: lần đầu tiên Podcast trở thành hạng mục thi chính thức, thu hút 97 tác phẩm từ 43 cơ quan báo chí. Việc chấm điểm dựa một phần vào tương tác trên nền tảng mạng xã hội và livestream – tức là phát thanh đang bước chân vào sân chơi số, không chỉ ngồi đợi thính giả tìm đến.

VOV Giao thông Duyên hải là bằng chứng sống của sự chuyển mình ấy. Cùng một lúc, kênh phủ sóng FM91,5MHz tại Quảng Ninh, FM91MHz tại Đà Nẵng và Nha Trang, đồng thời livestream trực tuyến và phát triển ứng dụng Radio 3260 trên di động. Phát thanh không còn bị nhốt trong chiếc đài cũ kỹ trên bàn bếp, nó đang đi theo người nghe, vào tai họ qua tai nghe bluetooth, qua màn hình điện thoại, qua loa xe hơi trên cao tốc ven biển.

Tương lai của phát thanh, theo tôi, không nằm ở chỗ nó cạnh tranh với video hay báo điện tử. Tương lai của nó nằm ở điều mà không medium nào làm tốt hơn: nói chuyện với con người trong khi họ đang làm việc khác. Lái xe. Ra khơi. Nấu cơm. Chạy bộ. Phát thanh là medium duy nhất không đòi hỏi bạn nhìn vào màn hình. Và trong thế giới ngày càng bão hòa hình ảnh, đó là một lợi thế không nhỏ.

“Phát thanh cho dù ở bất kỳ giai đoạn nào, hoàn cảnh nào vẫn luôn là lựa chọn số một cho các hình thức truyền thông công cộng hướng tới việc tiếp cận dễ dàng với đối tượng thụ hưởng.” — Ông Trang Công Tiến, Trưởng Ban VOV Giao thông Quốc gia

Và nếu phát thanh cần một đại sứ cho tương lai ấy ở vùng duyên hải Việt Nam, thì Hừng Đông 3260 là ứng cử viên sáng giá. Không phải vì nó hoàn hảo, mà vì nó dám thử. Dám kéo nhiều điểm cầu cùng lúc với đa dạng câu chuyện trong một bản tin ngắn ngủi. Đem những câu chuyện của IUU, của chính sách vào bản tin sáng cho người dân thật tự nhiên. Và dám đặt tên chương trình bằng một con số địa lý và khiến con số ấy trở nên có hồn.

Gửi Thắng, người đang ở đất mỏ Quảng Ninh sáng hôm nay

Nghe show Hừng đông 3260 trực tiếp từ Liên Hoan phát thanh thật là thích. Và mình vừa nghe, vừa mỉm cười nghĩ lại cái duyên mà Mạnh Thắng có với phát thanh trực tiếp – cái duyên lắng nghe người khác như thể họ là người quan trọng nhất trên sóng lúc đó – là thứ không trường báo nào dạy được. Mạnh Thắng và VOV giao thông duyên hải đã đã mang nó đến 3.260km bờ biển. Đó là đủ rồi, dù kết quả thi như thế nào.

Ngày mới sẽ lên. Và rồi hừng đông luôn đến.

11.04.2026

Liên hoan Phát thanh toàn quốc lần thứ XVII tại Quảng Ninh.