Mình có một chiếc hộp nhỏ, nơi mình cất những thứ gọi là “quý giá”. Chiếc hộp ấy luôn theo mình qua nhiều hành trình, nhiều vùng đất. Đó không phải những món đồ đắt tiền, mà là những thứ gắn với ký ức. Hôm rồi, giữa một chuyến bay dài, mình mở hộp và rút ra một bức thư nằm ở tận đáy. Mình mang nó theo để đọc trong khoảnh khắc tĩnh lặng hiếm hoi khi máy bay cất cánh, khi mọi kết nối số buộc phải tạm ngắt.

Giữa một thế giới mà nhịp số hoá len sâu vào từng tế bào của đời sống, những phút “mất kết nối” trên máy bay lại trở thành một món quà. Một khoảng dừng đủ chậm để nghĩ về cách chúng ta đang trao đổi ngôn từ, đang kết nối với nhau, trong một thế giới ngày càng tiện lợi nhưng cũng ngày càng vội vã.

Lá thư mình cầm trên tay đã hơn chục năm tuổi. Nó đến với mình vào một ngày đông lạnh tê tái ở Chicago, thành phố của gió. Cảm giác nhận thư tay khi ấy vẫn khiến mình thích mê. Đó là cảm giác được chạm vào một kết nối rất thật. Giấy, mực, nét chữ, thành ý của người viết, và cả con tem với dấu mộc từ một nơi rất xa trên bản đồ thế giới.

Những năm đi học, đi làm ở nhiều nơi, niềm vui giản dị nhất của mình đôi khi chỉ là nhận được một lá thư tay từ bạn bè. Có lần còn nhận được cả một chú chó bông nhỏ tên là Doudou, hay một hộp bánh trung thu gửi kèm thư của mấy cô em. Những điều bé xíu ấy, lúc đó vui đến lạ.

Ký ức của con người, mình nghĩ, cứ mờ dần đi khi phải hứng chịu những làn sóng thông tin khổng lồ mỗi ngày. Và rồi những kỷ niệm nhỏ xinh cũng lặng lẽ trôi đi giữa những nhớ quên của đời sống. Trí tuệ nhân tạo xuất hiện, làm mọi thứ thuận tiện hơn, nhưng cũng khiến sự nhạy cảm của não bộ với ngôn từ dường như trở nên chậm chạp hơn. Ta dễ lệ thuộc vào sự giản tiện. Bởi vậy, được nâng niu một tờ giấy từ phương xa, được đọc từng dòng chữ viết tay, lại bất ngờ khơi lên rất nhiều cảm xúc.

Lá thư mình đọc hôm ấy đến từ Bosnia Herzegovina, của một cô bạn tên Bojana Ilic. Đó là một tấm postcard của UNICEF, nơi bạn đang làm việc. Hai mặt giấy ngắn ngủi hơn email rất nhiều, lại càng ngắn hơn những đoạn chat bất tận. Nhưng chính vì thế mà người viết phải cẩn trọng với từng con chữ. Viết thư tay thì khó xoá, và cũng thật kỳ nếu cứ sửa đi sửa lại.

Bojana kể về những mối duyên dẫn bạn đến việc viết thư cho mình, kể đôi điều về bản thân, về công việc, về những điều bạn ngưỡng vọng, và về sự kết nối với IPC, ngôi trường Folk High School nhỏ xinh ở Đan Mạch, nơi mình và bạn tình cờ có chung một sợi dây gắn kết. Chừng ấy thông tin là tất cả những gì mình biết về bạn.

Bây giờ, người ta thường tiện tay mở Instagram hay Facebook để tìm thêm về một cái tên. Nhưng khi nhận thư tay, mình không thấy cần phải làm thế. Không FOMO, không tò mò quá mức. Chỉ đơn giản là đón nhận.

Đọc xong lá thư, mình chợt nhận ra đã rất lâu rồi mình mới được nhìn thấy chữ viết tay trên giấy, mới được “biên thư cho nhau”. Chữ nghĩa trên giấy thật diệu kỳ. Nó ôm ấp cảm xúc, khiến người ta thấy vui, thấy buồn, thấy khóc cười như đang hiện ra trước mắt. Và rồi, mình bất giác nhớ đến mẹ.

Mẹ có một cái rương cũ, cất rất kỹ. Trong rương là vô số thư tay. Những lá thư được xếp ngay ngắn, buộc thành từng cọc gọn gàng, như những kỷ vật được gìn giữ qua năm tháng. Và đúng là kỷ vật thật. Chỉ cần lần giở từng lá thư là cả một khoảng thời gian sống dậy. Những buổi chiều muộn ở ký túc xá, những lần giận hờn, những ngày xa cách.

Thư của bố gửi cho mẹ. Thư của một chú nào đó tán mẹ. Thư của ông ngoại. Thư của bạn bè. Thư tay có một tinh thần rất lạ. Như thể có gì cũng dồn hết vào trong đó. Người ta không thể viện cớ viết dở hay văn không hay để viết hời hợt. Có gì là kể hết, kể cho bằng hết. Có những lá thư chỉ quanh quẩn chuyện một buổi chiều đã trôi qua thế nào, có khi vài ngày lại viết một lá. Người ta gọi đó là nhớ nhung dồn vào con chữ. Một trời thương nhớ nén lại trong phong thư mỏng.

Sau lá thư của Bojana, chúng mình có viết qua lại với nhau một thời gian rồi dần mất liên lạc. Mình cũng không nhớ vì sao. Có lẽ giống như rất nhiều câu chuyện nhỏ khác trong đời, đến rồi đi nhẹ nhàng.

Trên chuyến bay hôm ấy, mình quyết định sẽ dành một buổi sáng sớm để viết lại cho bạn một bức thư tay.

Mình mỉm cười suốt lúc viết. Chữ viết tay giờ đã trở thành một thứ xa xỉ. Mình cũng mỉm cười khi nhớ đến tin nhắn của một người anh ở Đà Nẵng, báo rằng anh đã nhận được thư tay mình gửi nhưng vẫn để nguyên, chưa dám mở. Không hiểu vì sao, mình lại hình dung anh sẽ mang lá thư ấy theo trong một chuyến camping, vào rừng, tránh xa phố thị rồi mới chậm rãi đọc. Chỉ là một hình dung rất riêng thôi, vì anh vốn thích những chuyến đi như thế. Nhưng chỉ nghĩ đến vậy cũng đủ thấy lòng ấm lên.

Lúc ấy, mình chợt nhận ra rằng con chữ, dù giản dị và đơn sơ đến đâu, vẫn có sức nặng hơn rất nhiều thứ.

Nên nếu có thể, mình mong bạn hãy dành một chút thời gian để viết cho ai đó. Một người đã lâu ta chưa kết nối. Để được giao tiếp theo một cách chậm rãi hơn, quý giá hơn, và trân trọng hơn, như ngày xưa.

Và mình cũng mong, ở một nơi nào đó trên thế giới, Bojana Ilic sẽ vui khi nhận được thư, và lại chậm rãi, háo hức viết cho mình một lá thư hồi âm.